Simara

A website dedicated to Simara Island, Corcuera, Romblon, Philippines

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Articles Poems Manunggay

Manunggay

E-mail Print PDF

MANUNGGAY!
by Ambrenito Fruelda
E-mail: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

 

‘Tong ako ay maisot pa, ako ngasing natatanra-an,
Sa amo barangay nak ako ging rak-an;
Pagkaramong tanum, kanidogan, kakahoyan,
Miske riin ako pumagto, nupay ako kaibhanan!

 

Pag-abot sa prutas ang mga utanon,
Ka ako sabat ay abunda, kung apangutan-on;
Bayay namo, ka atop ay kugon,
Mga singkwat, tabu, pangkulambitin pang-yubong!

 

Sa palibot it bayay sari-saring tanum,
K'yabasa, marguso, ubi, kinusoy, gayabon;
Kamansi, rimas, yangka, tawan enggwa gihapon,
Kahil, sintones, ag iba, ukban, suwa nak pang-aslom.

 

Maramo pang mga tanum kung ilalaylay,
Dahil si Papay ‘Uan ay magug-arado nak tunay;
Si Mamay Emen ay mahugor ra sa paninanom, kaagapay,
Tanrang-tanra nako, abunda sa bayay!

 

Mapali kita sa tanum nak manunggay,
Miske riin, maramo sa amo barangay;
Sa hanrig, sa patag naado, tangan yang it kuray,
Para indi masira it mga hadop halin sa ibang bayay.

 

Kung riin gi halin buko nako ayam,
Kaling manunggay nak alaga it mga maguyang;
Sa tanum nak kali maramong pakinabang,
Sa amo ban-og maganda gi muyatan!

 

Mga tamsi ag yana-yana ay perming idamo,
Sa mga sanga it manunggay sinra ay narapo;
Sa mabunbon nak mga rahon sinra ay natago,
Pagnakamuyat it uwak, yuparan payado.

 

Ka rahon it manunggay ay maadong utanon,
Pangyakot sa maramong klase nak inaslom;
Karne it baka, baktin, manok, ag isra tuyahon,
Ibhan it manunggay, sabaw pagkalasang higupon!

 

Ginat’ang manunggay sa bislar ag munggo,
Miske buko tig-habagat pagkalasa, grantisado;
Paig nak natura it kuman sa pani-ugto,
Aruwangon ray isag, bag-o mag-alas kwatro.

 

Ka rahon it manunggay nak inaslom,
Mapait-pait ka lasa, sustansiya ka agom;
Ka mga bag-ong panganak nak pulot kali, matigson,
Naabunda ka gatas, anak nahinaom, masadyahon!

 

Miske ka mga tawong kuyang ka sustansiya,
Anak, binata, rayaga, maguyang kung baga;
Kapag naudon sa manunggay, maswerte sinra,
Narilag ka anit, natigson ka suka, ka yawas naliksi ra!

 

Sa bukir, ka bunga it manunggay ay buyong sa lipong,
Inaruom it mga maguyang miske waya ‘alta presyon’;
Ka anit nak kinados ag yinahob ay gamit ra gihapon,
Sa hapros it tuhor ag yamhong!

 

Ka ugat it manunggay ay inayaga sa kuyon,
Inaibhan it karambuyan ag iba pang rahon;
Sa aga, sabaw ay inahimong inumon,
Pangpakusog it yawas, sustansiya gihapon.

 

Kung panahon it tig-arado, patanom sa tubigan,
Manunggay ay perming yakot sa inaslom ag ginat-an;
Meski maghapon nak trabaho sa uyanan,
Paglibawo, nakaguya pa tanan!

 

‘Tong una, tuyar it ibang mga utanon,
Manunggay ay abunda, buko bakyanon;
Kung maotan, pitas yang it matatabang rahon,
Maado ray ka higop, ubos ka kan-on!

 

Sa amo anay, manunggay pagkaramong rahon,
Kung ka iba, amo pa inayakot sa yaon;
Inaibhan it kinurkor nak hunor bandang hapon,
Maado ka habhab it baktin, mabungkog baligyaon!

 

‘Tong sa ‘high school’ ako ay nag-eeskwela,
Sa bayon, manunggay perming kaibhanan ra;
Pag nauubusan, kang Lolo Iko nakakahagar pa,
Pag yinus-ogan it lambiyong, pani-ugto ay ayos ra!

 

Siling ni Mila, ako asawa, sa banwa sa likor it inra bayay,
Enggwa ra gihapon sinra it rakong puno nak manunggay;
Abunda sa rahon, sobra-sobra pa sa gamit ninra sa bayay,
Kada kung enggwa it nahagar, si Mamay Neva ay taoyang ray!

 

Si Manang Daling, siling gihapon ni Mila,
Enggwa it ‘garden’ katong hagto pa sa Simara;
Mga manunggay ag ibang mga utanon ay abunda,
Katong waya mga tanum ay nakaka-inaslom pa!

 

Natatanraan nako sa Nang Karing, amo kayungot, pagnapanihi,
Guya-guya, puno ka pan‘hian, ibat-ibang klaseng sihi;
Pag-abot sa Bantadan, init nak raan si Brod Ditoy it tubi,
Pitas it manunggay mayungot sa kusina, yakot permi sa sihi!

 

Maadong ugali, kami ay inra inasanrokan,
Nag-ihaw kami it rumayagang manok, nakatagam ra sinra it kuman;
Siling ni Brod Ditoy, ‘Tang, Nang, tagmi kaliong amo pinanihian,
Sa yakot nak manunggay, lalong lumasa kaling liswi, ag nag-pait kaling paitan!’

 

Sa muyat nako ka manunggay ay naudon,
Sa maramong klase it raga kung ipatigayon;
Sa amo sa bukir it ‘tong unang panahon,
Busoy nak nayakrag sa puno, natubo gihapon!

 

Katong mga rahon nak indi mapuknat it utan,
Siyempre naguyang ag nagyayakragan;
Naserbi nak abuno it ida punong ging halinan,
Pati ibang tanum sa mayungot ay nasasanrokan!

 

Ka manunggay ay marali yang ig alagaan,
Pagmaisot pa ay dapat kurayan;
Pagkwaresma ay kailangang bunyagan,
Rahon, bunga, yawas, ugat--pagkarakong pakinabang!

 

Kada maado ka magtanom it manunggay,
Sa palibot o miske mayado sa bayay;
Sa ato yawas pagkarako ka bulig nak alay,
Kung maibaligya, rugang nak hanapbuhay!

 

Enggwa it ‘article’ akong nabasa,
Pakinabang sa manunggay ay ging babandira;
Pwedeng pangyakot sa mga gamit pangpaganda ag medisina,
Buko yang ya-ke sa inaslom ag ginat-an nak sikat sa Simara!

 

Mga kasimanwa, kapwa nako Simaranhon,
Tanum nak manunggay ato pa paramuon;
Sa mga pakinabang nak ato naaagom,
Pagtanum it maramong manunggay ay tamang patigayon!

 

Manunggay! Manunggay!

 

Related Topics:

Comments:

 

Comments   

 
0 #1 Guest 2011-02-18 17:12
oks n oks, sa masunor nak adlaw ako ray it mapost it kaling tulang ASI nak sa tanan ay nakakaguya pati kaling storya ay napapatigayon.. .tanx
Quote
 

Add comment


Security code
Refresh


Newsflash

In the list of passers released by the Professional Regulation Commission (PRC) for the July 2010 Nursing Licensure Board Exam, four alumni classmates from CNHS's Class of 2006 made the roster. The PRC reported that about 90,000 examinees took the board examination this year.